කතර
Image Source:Katharagama
විවිධ ජාතික ආගමික ජනකොටස් තුළ සංහිදියාවේ ප්රබල ආගමික කේන්ද්රස්ථානයක් වන කතරගම ඇසළ මහෝත්සවය ,මෙවර ජුලි 15 වන දින ආරම්භවී ජුලි 30 දක්වා පැවැත්වීමට නියමිතය.මෙම ඇසළ උත්සව සමයේ ,කතරගම ඓතිහාසික වැදගත්කම සහ කඳ සුරිඳුන් හා සබැඳි අප්රකට තොරතුරු විමසා බැලීමේ ප්රයත්නයක් ලෙසින් මෙම ලිපිය සලකා ගැනීම යෙහෙකි.
විවිධ ආගමික විශ්වාසයන් හා දර්ශනයන් පිළිබදව අන්යෝන්ය අවබෝධයෙන් යුතුව,විවිධ ජන කොටස්,සංහිදියාවෙන් යුතුව එක්ව වත් පිළිවෙත්හි නිරත වන පුජ්ය ස්ථානයක් ලෙසින්,කතරගම ඓතිහාසික දේවාල පරිශ්රයට අද්විතීය ස්ථානයක් හිමිවේ.කතරගම ඓතිහාසික දෙවොල ආගමික සමෝදානයේ (Religious Harmony / Syncretism) කෙන්ද්රස්ථානයක් ලෙසින් නොමද ජන සම්භාවනාවට පාත්රවේ.
ශ්රී ලංකාවේ සංස්කෘතික උරුමය පෝෂණය කළ බොහෝ පූජනීය සම්ප්රදායන් අතර, කතරගම දෙවියන් වන්දනාමාන කිරීම ප්රමුඛ සථානයක් ගනී. වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ දිවයිනේ බෞද්ධ, හින්දු, මුස්ලිම් සහ ආදිවාසී වැදි ප්රජා වන්දනාකරුවන් ආශිර්වාදය , ආරක්ෂාව, සුවය සහ අධ්යාත්මික ප්රාර්ථනයන් ඉටුවීම පතා කතරගම පූජනීය නගරයට පැමින වතාවත්හි නියැළීම ඉපැරණි චාරිත්රයකි.
කතරගම මුස්ලිම්වරුන්ට ද ඉතා ගෞරවනීය ස්ථානයක් බවට පත්ව ඇත්තේ, ඉස්ලාමීය ඇදහිල්ලේ ශුද්ධවන්තයන් එහි පැමිණ වර්තමාන පල්ලිය අසල ජීවත් වූ නිසාත්, මෙම සාන්තුවරයන්ගේ සොහොන් ගෙවල් වන්දනා ස්ථාන බවට පත්ව ඇති නිසාත්ය. විවිධ ආගම්වල ජනයා සමගියෙන් නමස්කාර කරන ලොව පවත්නා ස්වල්ප ස්ථානවලින් එකක් ලෙස කතරගම දේවාලය කීර්තියට පත්වේ.
පුරාණ මූලාරම්භය
කතරගම ඉතිහාසය ශ්රී ලංකාවේ ප්රාග් ඓතිහාසික යුගය දක්වා දිව යයි. පුරාවිද්යාත්මක සොයාගැනීම්වලින් හෙළි වන්නේ වාර්තාගත ශිෂ්ටාචාරයේ පැමිණීමට බොහෝ කලකට පෙර කතරගම අවට ප්රදේශය මුල් මානව ජනාවාසවලින් සමන්විත වූ බවයි. මැණික් ගංගා ඉවුරේ පිහිටා ඇති මෙම කලාපය එහි ස්වාභාවික සුන්දර නිසල වන පරිසරය ආගමික ක්රියාකාරකම් ,සන්සුන් සිතින් සිදුකර ගැනීමට අවකාශය සලසාලයි. ආදිවාසී වැදි ජනයා කතරගම දෙවියන්ගේ මුල්ම වන්දනාකරුවන් විය. ඔවුහු, කතරගම දෙවිදුන් තමන් සහ තම ජන වර්ගයාට නිවහන වන්නාවූ වන පියසේ දිව්ය ආරක්ෂකයා ලෙස සැලකූහ. අද දවසේ පවා, වැදි සිරිත් විරිත් වාර්ෂික ඇසළ උත්සවයේ සුවිශේෂී අංගයක් ලෙස ක්රියාවට නැගේ.
කඳ සුරිඳුන් පිළිබඳව තොරතුරු විමර්ශනයේදී ,එම සුරිඳුන් ගේ දිවි පෙවෙත පුළුල් ලෙස සංගෘහිත,මහා පුරාණ ග්රන්ථ 18 ට ඇතුළත් ස්කන්ද පුරාණය වෙත විද්වතුන්ගේ වැඩි අවධානයක් යොමුවේ.
හින්දු සම්ප්රදායේ, බ්රහ්ම ,පද්ම,විෂ්ණු,ශිව,භගවත,නාරද,මාර්කන්දේය,අග්නි,භවිෂ්ය , බ්රහ්මවෛවර්ත,ලිංග,වරාහ,ස්කන්ධ,වාමන,කුර්ම,මත්ස්ය ,ගරුඩ ,බ්රහ්මණ්ඩ යනුවෙන් ප්රධාන පූජනීය මහා පුරාණ(ග්රන්ථ) දහඅටක් විද්යාමානිතය. ක්රි.ව. 7 වන සහ 12 වන සියවස් අතර ලියවී ඇති මෙහි ප්රථම භාගය ලිවීමේ ගෞරවය හිමිවන්නේ ව්යාස ඍෂිවරයා වෙතය.පසු කාලයේ මෙම ග්රන්තාවලිය ග්රන්ථාරූඪ කිරීම,එහි ශෛලිය අනුව විවිධ කතුවරුන්ගේ දායකත්වයන් සිදුව ඇති බැව් පිළිබිඹුවේ.
එහි පැරණිතම අත්පිටපත් තල් කොළ මත පිටපත් කර වසර දහසකට වැඩි කාලයක් ගතවී ඇතත්, ස්කන්ධ පුරාණය විද්වතුන්, වන්දනාකරුවන්, බැතිමතුන් සහ ඉතිහාසඥයින් ගේ නිරන්තර ඇගයුමට බඳුන්වේ.
මෙම පුරාණයෙන් ආවරණය වන විෂයයන් අතරට විශ්ව විද්යාව (විශ්වයේ නිර්මාණය), මිථ්යා කථා (ඉතිහාසය), පෙළපත් (වංශ), ධර්ම (ගුණවත් ජීවන රටාව), උත්සව (යාත්රා ආදිය), භූගෝල විද්යාව, මැණික් විද්යාව යනාදිය ඇතුළත් වේ.
කතරගම සුරිදුන් පිළිබදව සියලු තොරතුරු විස්තරාත්මකව ඇතුළත්ව ඇත්තේ,යථෝක්ත පුරාණ ග්රන්ථ 18 අතුරින් ස්කන්ධ පුරාණය නම් ග්රන්ථයෙහිය.
Image Source:Amazon
කතරගම දෙවියන් ශිව දෙවියන්ගේ සහ පාර්වතී දේවියගේ දිව්ය පුත්රයා ලෙස එහි සදහනි. ස්කන්ද දෙවියන්, මුරුගන්,කාර්තිකේය යනාදී අන්වර්ථ නාමයන් ගෙන් ද හැදින්වේ. ප්රඥාව, ධෛර්යය, යුද්ධය සහ නපුරට එරෙහි ජයග්රහණයේ තුරුණු දෙවියා ලෙසින් කඳ සුරිඳු සම්මානිතය.
මුරුගන් නම්වූ කඳ සුරිඳු ,ශ්රී ලංකාවට සම්ප්රාප්ත වන්නේ සුරපද්මන් නම් යක්ෂයා පරාජය කිරීමෙන් අනතුරුවය.කඳ කුමරු ඉන්දියාවේ සිට පැමිණ ලංකාවට ගොඩ බැස ඇත්තේ ඔකඳ වෙරළ තීරය වෙතය.කුමරුන්ට එහිදී වල්ලි නම් රූමත් වැදි ළද මුණගැසේ.ඇය සමඟ පෙමින් බැඳුණු කඳ කුමරු වල්ලිත් කැටු ව කුමන යාල හරහා කතරගමට පැමිණි බව පැවසේ.කඳ කුමරුන් සෙල්ලකතරගමට ගොස් වල්ලි විවාහ කර ගන්නා අතර ඇය බැතිමතුන්ගේ ගෞරවයට ලක්වන්නේ වල්ලි අම්මා යන බැතිබර නාමයෙනි.
බෞද්ධ සම්ප්රදායේ කතරගම දෙවිදුන් ;
ශ්රී ලාංකික බෞද්ධයන්, කතරගම දෙවියන් දිවයිනේ බුද්ධාගම ආරක්ෂා කිරීම සඳහා භාර දී ඇති සතර ආරක්ෂක දෙවිවරුන්ගෙන් කෙනෙකු ලෙස සලකති. ඉතිහාසය හෙළි කරන්නේ රුහුණු මහා කතරගම දේවාලය ක්රි.පූ. 160 දී පමණ දුටුගැමුණු රජු විසින් ඉදිකරන ලද්දක් බවය. එළාර රජුට එරෙහිව තම ප්රහාරය සිදු කිරීම සඳහා දුටුගැමුණු රජු කතරගම දෙවියන්ගේ ආශිර්වාදය සහ මඟ පෙන්වීම ලබා ගත් බව කියනු ලැබේ. ජයග්රහණයෙන් පසු දුටුගැමුණු රජු දේවාලය ඉදිකර එය කතරගම දෙවියන්ට කැප කළේය.
කතරගම ස්කන්ධ දේවාලය පිළිබඳ පැරණිතම සඳහන 16 වන සියවසේ සියම් පාලි බෞද්ධ ග්රන්ථයක් වන ජිනකාලමාලි හි දක්නට ලැබේ . 2 15 වන සියවසේදී මුරුකන් පිළිබඳ සුවිශේෂී කාව්යමය කුසලතාවයක් සහිත භක්ති ගීතිකා විශාල ප්රමාණයක් රචනා කළ අරුණකිරිනාතර්, කතරගමෙහි තැන්පත් කර ඇති මුරුකන්ට ප්රශංසා කරමින් පද ගායනා කළ අතර, ඔහු කතිර්කාමම් හි පෙරුමාල් ලෙස විස්තර කරයි. මේ අනුව, 15 වන සියවස වන විට කතිර්කාමම් දේවාලය වන්දනා මධ්යස්ථානයක් සහ ස්කන්ධ-මුරුකන් නිකායේ ප්රධාන මධ්යස්ථානයක් ලෙස වර්ධනය වී ඇති බව පෙනේ.
කතරගම ඉතිහාසය ශ්රී ලංකාවේ ප්රාග් ඓතිහාසික යුගය දක්වා දිව යයි. පුරාවිද්යාත්මක සොයාගැනීම්වලින් හෙළි වන්නේ වාර්තාගත ශිෂ්ටාචාරයේ පැමිණීමට බොහෝ කලකට පෙර කතරගම අවට ප්රදේශය මුල් මානව ජනාවාසවලින් සමන්විත වූ බවයි. මැණික් ගංගා ඉවුරේ පිහිටා ඇති මෙම කලාපය එහි ස්වාභාවික සුන්දරත්වය, නිසල වන පරිසරය ආගමික ක්රියාකාරකම් ,සන්සුන් සිතින් සිදුකර ගැනීමට අවකාශය සලසයි.ශ්රී ලාංකික සම්ප්රදායට අනුව, ආදිවාසී වැදි ජනයා දෙවියන්ගේ මුල්ම වන්දනාකරුවන් විය. ඔවුහු කතරගම දෙවිදුන් ඔවුන්ගේ සහ වන පියසේ දිව්ය ආරක්ෂකයා ආරක්ෂකයා ලෙස සැලකූහ. අද පවා, වැදි සිරිත් විරිත් වාර්ෂික ඇසළ උත්සවයේ කොටසක් ලෙස පවතින අතර,එය වසර දහස් ගණනක් පැරණි සම්ප්රදායන් නිරතුරු සුරකිනු විද්යාමානිතය..
ඓතිහාසික වංශකතාවලින් පෙනී යන්නේ ශ්රී ලංකාවේ රජවරුන් වැදගත් හමුදා මෙහෙයුම් හෝ ජාතික කටයුතු ආරම්භ කිරීමට පෙර කතරගම දේව ආශිර්වාදය පැතූ බවයි. බොහෝ පාලකයින් මෙම සිද්ධස්ථානයට ත්යාගශීලී පරිත්යාගයන් සිදු කළ අතර සියවස් ගණනාවක් පුරා එහි නඩත්තුවට සහාය විය.
කතරගම පරිශ්රය තුළ බෞද්ධන්ගේ වන්දනාවට පාත්ර වන කිරි වෙහෙරේ ඉතිහාසය, සාම්ප්රදායිකව මහාසේන රජුගේ පාලන සමය හා බුදුන් වහන්සේ ශ්රී ලංකාවට වැඩමවීම දක්වා දුරාතීතයට විහිදේ. කතරගම දෙවියන්ට කැප කරන ලද මහා දේවාල පරිශ්ශ්රයේ හින්දු සිද්ධස්ථාන සහ මුස්ලිම් සාන්තුවර අල්-කිදර් සිහිපත් කෙරෙන මුස්ලිම් පල්ලිය පිහිටා ඇත. මෙම සහජීවනය ශ්රී ලංකාවේ ආගමික සහයෝගීත්වයේ දිගු කාලීන සම්ප්රදාය පිළිබිඹු කරයි.
වාර්ෂිකව ජුලි මස මැද භාගයේ ආරම්භ වන වාර්ෂික ඇසළ මංගල්යය, බෞද්ධ වන්දනාකරුවන්, සහ හින්දු බැතිමතුන් ලක්ෂ සංඛ්යාත සංඛ්යාවක් කතරගම වෙත ආකර්ෂණය කරවන සුළුය. ඊට අමතරව හින්දු භක්තිකයන් දිගු “පාද යාත්රාවේ ” යෙදෙමින් කතරගමට ළඟා වීමට පෙර සති ගණනාවක් නැගෙනහිර වෙරළ තීරය දිගේ ගමන් කර ,පානම ඔකඳ දේවාලය වෙත පැමිණෙති.
පාද යාත්රා
Image Source:Divaina
යාපනය, නාගදීප, මුලතිව්, ත්රිකුණාමලය, මඩකළපුව ආදී ප්රදේශවල සිට එලෙස කණ්ඩායම්
වශයෙන් පැමිණෙන බැතිමතුන් පානම ඔකඳ දේවාලයේ දී මුරුගන් හෙවත් කතරගම දේවියන්ට පුද පූජා පවත්වා ආශිර්වාද ලබා ගනී. අනතුරුව මහ වනයට ඇතුළුව කතරගම බලා සිය ගමන් ආරම්භ කරති.තවත් පිරිසක් මඩකලපුව, අම්පාර, පොතුවිල් සහ අරුගම්බේ යන මාර්ග ඔස්සේ ද පානමට පැමිණෙති.බෞද්ධ පිරිස් සහ විදේශිකයන් ද මෑතක සිට පානමට පැමිණ හින්දු බැතිමතුන් සමඟ එක් ව පාද යාත්රාවේ යෙදෙනු දැකිය හැකිය.
පානම ඔකඳ දේවාලය.
ඔකඳ දේවාලයට නුදුරින් පිහිටා ඇති විශාල ගල්පර්වතය මත ස්වභාවික ගල් පොකුණූ කිහිපයක් දැක ගත හැකිවේ. එල්ලාවල මේධානන්ද හිමියන් පවසන්නේ 1978 දක්වා ගල මත පැරණි දාගබක ශේෂ සහ පුරාණ ගොඩනැඟිලිවල නටබුන් පැවති බව යි.
කතරගම මහා දේවාලයේ චාරිත්ර වාරිත්ර ඉටුකෙරෙන අවස්ථාවක්
Invoice Source:Classicsrilanka
කතරගම වන්දනාමාන කිරීම ස්වදේශික, බෞද්ධ සහ හින්දු සම්ප්රදායන් ඒකාබද්ධ කරයි. බැතිමතුන් මල්, පලතුරු, පොල්, තෙල් පහන් පුදා දෙවිදුන්ට කෘතඥතාව පළ කරති. සමහරු ඇසළ උත්සවය අතරතුර දර්ශනීය ගිනි පෑගීමේ උත්සවයට සහභාගී වෙති.
බෙර වාදනය, නැටුම්, සජ්ඣායනා සහ පෙරහැර මගින් පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ වන්දනාකරුවන් ආකර්ෂණය කර ගත් ගැඹුරු අධ්යාත්මික ශක්තියේ වාතාවරණයක් මෙහි නිර්මාණය වේ.
Image Source:Tourblue
එකමුතුකමේ සංකේතය
කතරගම දෙවියන්ගේ ශ්රේෂ්ඨතම වැදගත්කම ලෙසින් ,වාර්ගික හා ආගමික සීමාවන් ඉක්මවා මිනිසුන් එක්සත් කිරීමට දෙවිදුන්ට ඇති හැකියාවය . බෞද්ධ, හින්දු, මුස්ලිම් සහ වැදී ජනතාව යන සියල්ලන්ම කතරගම ජීවමාන සම්ප්රදායන්ට දායක වී ඇත. මෙම සිද්ධස්ථානය සහජීවනයේ, අන්යෝන්ය ගෞරවයේ සහ බෙදාගත් අධ්යාත්මිකත්වයේ සංකේතයක් ලෙස පවතී.
ආගමික වෙනස්කම් වලින් බොහෝ විට බෙදී ඇති ලෝකයක, කතරගම යනු ඔවුනොවුන්ගේ ඇදහිල්ලට බාධක නොවී ,විවිධ ආගමික බැතිමතුන් අතර සහජීවනය ගොඩනැංවීමේ සේතුවක් ( පාලම්ක්) ගොඩනගාලන දෙවොලක් ලෙසින් සැමගේ සම්භාවනාවට පාත්රවේ. සහස්ර දෙකකට අධික කාලයක් තිස්සේ කතරගම දෙවියන් ශ්රී ලාංකික ජනතාවගේ හදවත් තුළ අද්විතීය ස්ථානයක් හිමි කරගෙන ඇත. මෙම සිද්ධස්ථානය ඇදහිල්ල, බලාපොරොත්තුව, ධෛර්යය සහ අනුකම්පාව ජන සිත් තුළ පුබුදාලයි. හින්දු මුරුගන් දෙවියන් ලෙසත්, බෞද්ධ ආරක්ෂක දෙවියා ලෙසත්, ස්වදේශික වැදි ප්රජාව විසින් ගෞරවයට පාත්ර කරන ආරක්ෂකයා ලෙසත් ප්රවේශ වුවද, කතරගම දෙවියන් ශ්රී ලංකාවේ වඩාත්ම කල් පවතින අධ්යාත්මික සංකේතවලින් එකක් ලෙස පවතී.
කතරගම දෙවියන් වෙනුවෙන් කැපවූ ජනප්රිය දේවාල රාශියක් ඉන්දියාවේ දකුණු ප්රදේශයේ සහ මැලේසියාවේ පිහිටා ඇත.ඒ අතරින් මැලේසියාවේ බටු ගුහා යන, කද සුරිදුන්ට කැප කරන ලද,අඩි 141 ක් උස රුවන්මය මුරුගන් ප්රතිමාව ලෝකයේ විශාලතම දෙවියන්ගේ ප්රතිමා වලින් එකක් ලෙස සැලකේ.
මැලේසියාවේ කදිර සුරිදු දැවැන්ත රන් දේව ප්රතිමාව සහ හුණුගල් ගුහා-
Image Source:Trip
කතරගම මහා දේවාලයේ ,දේව මන්ධිරය;
අනෙකුත් හින්දු දේවාලයන්හි මෙන් නොව,කතරගම දේවාලයේ පිවිසුම් මහා ද්වාරය අභ්යන්තරයෙහි පිහිටි කුටිය තුළ දෙවියන්ගේ මූර්ති නිරූපණයන් කිසිවක් නොමැති බැව් වාර්තාවේ. එහි රනින් නිම කළ ෂඩාස්රයක් ඇතුල් කුටියෙහි තැන්පත්කර ඇති බව පැවසේ.එය කිසි විටෙකත් පිටතට ගෙන භක්තිමත් අරමුණු සඳහා පවා මහජන ප්රදර්ශනයට යොමු නොකෙරේ.
ප්රධාන සිද්ධස්ථානය වන ස්කන්ධ දෙවියන්ගේ වන්දනාවට කැප වූ මහා දේවාල කුටිය , තිර තුනකින් ආවරණයවේ . බැතිමතුන්ට ඇතුළු විය හැක්කේ පිටතම කාමරයට පමණි.දේවාල බිත්ති පුරාණ කාලයේ සිට දල්වන ලද මිලියන ගණනක් තෙල් පහන් වලින් නික්මී දුමෙන් කළු පැහැ ගැන්වී ඇත.
කතරගම දෙවියන් මුහුණු හයකින් නිරූපණය වන අතර,එමගින් සංකේතාත්මකව දිව්ය ගුණාංග හය මතු කරවයි. මේ පිළිබඳව ගැඹුරු අධ්යයනයක් කළ ජර්මානු ලේඛක වොන් පෝල් විර්ස්ට පෙන්වා දෙන්නේ; “එක් මුහුණකින් අන්ධකාරය දුරු කරන ආලෝකය විහිදුවයි; දෙවැන්න මිනිසුන් කෙරෙහි අනුකම්පාව ප්රකාශ කරයි; තුන්වන මුහුණ සාමකාමී අය කෙරෙහි යහපත ප්රර්ථනා කරයි.; සිව්වැන්න සඳ මෙන් අලංකාර ලෙස බබළමින් , සියලු රහසිගත දේ ගවේෂණය කරයි; පස්වැන්න යුධ පිටියේ රණ විරුවන්ට ආශීර්වාද කරයි; හයවැනි මුහුණ වල්ලි මාතාව වෙනුවෙන් කරුණාව දයාව පතුරුවයි “. කතරගම දේව ප්රතිමා සිතුවම්හි , මෙම දිව්ය හැඟීම් වලින් මතුවන මුහුණේ ඉරියව් ප්රකාශ කිරීමට එක් එක් කලාකරුවාගේ කුසලතාව සහ හැකියාව අනුව උපරිම උත්සාහයන් ගෙන ඇති සෙයක් දුට හැකිය.
Image Source:Kataragama
කතරගම දෙවියන් ගේ දේහ විලාශය හා දරනු ලබන ආයුධාදිය අතින් ද වෙනත් බොහෝ දෙවිවරුන්ට ආරෝපනය නොවුණු තේජසක් හා ආශ්චර්යයක් මතු කොට දක්වයි.මයුර වාහනාරූඩ කඳ සුරිඳුන්ට මුහුණු සයට අමතරව අත් දොළසකි. කෙටේරියක්, දුන්නක්, හීයක්, පළිහක්, පොතක්, කඩුවක්, අඬකුසයක්, මුගුරක්, සැවුල් ධජයක්, සංඛයක්, තෝමරයක් යන අවි දොළසක් අත් දොළොසින් දරයි.
කඳ සුරිඳුන් නැමදීමේ ස්තෝත්ර ගායනයක්.>
