The Isolated Dhanapala Wehera House in Colombo Cemetery-by Gamini Kariyawasam

පසුගියදා ඇදිරි වැටෙන මොහොතේ ,මා කොළඹ කනත්තට පියමන් කලේ    හිටපු පොලිස්පති චන්දන වික්‍රමරත්න මහතාගේ අවසන් කටයුතු සදහා සහභාගී වීම පිණිසය.  එතුමාගේ භුමිදානයෙන්  අනතුරුව,සුසාන භුමියෙහි,අද්විතීය යුග පුරුෂයෙක් වෙනුවෙන්  ගොඩනගා තිබු  විශේෂිත සිහිවටනයක් නැරඹීමේ නොතිත් ආශාවක් මසිත්හි නිපන්නේය. ඒ අන් කවරෙකුගේවත් නොව,මුළු මහත් බෞද්ධ ලෝකයම නිද්‍රාවෙන්  අවදි කළ අභිමානවත් ධර්මපාලතුමාගේ භෂ්මාවශේෂ තැන්පත් ස්මාරකයයි.

මෙම ඓතිහාසික ස්මාරකය පිහිටියේ කොළඹ කනත්තේ හින්දු භක්තිකයන්ගේ සුසානයට ඔබ්බෙනි . ඉන්දියාවේ සාංචි සම්ප්‍රදායට අනුකූලව කළු ගලින් එය නිමවා තිබුණි. ඉතා අලංකාර, ප්‍රතාපවත් නිමැවුමක් වූ දම්පල් වෙහෙර  ගෙය  අප යන අවස්ථාවේ ලදු කැලෑ වලින් වැසි තිබිණි. සොහොන් කොත පාදමෙන් ඓශ්චර්යයක් ලෙස කුඩා බෝ අංකුරයක් මතු වී තිබිණි. සොහොන් කොත මධ්‍යයේ වූ පීඨීකාව මත දම්පල්තුමන් ගේ භෂ්මාවශේෂ තැන්පත් මංජුසාව සහිත  කුඩා දාගැබක් දැකගන්නට ලැබිණි.

2004 වසරේදී මා කොළඹ මහ  නගර සභාවෙහි නියෝජ්‍ය නාගරික කොමසාරිස් ලෙස රාජකාරි කළ අවදියේ,එවකට සිටි නගරාධිපති ප්‍රසන්න ගුණවර්ධන මහතා ගේ ද  අනුග්‍රහය සහිතව,නගර සභා සේවකයින් යොදවා  අවට පවිත්‍ර කරවා , මෙම වෙහෙර ගෙය මැනවින්  පිළිසකර කරවුවෙමු.හැදින්වීමේ  නාමපුවරුවක් ද සවිකෙරිණි. සිංහල ජාතිය අවදි කළ මෙම මහා යුග පුරුෂයා ගේ භෂ්මාවශේෂ තැන්පත් වෙහෙර ගෙය දැක බලා ගැනීමට   ඒ පෙදෙස  අවට පාසල් සිසුන් යොමු කරවීමට ද අප පියවර ගතිමු.

එදවස පිළිසකර කිරීමෙන් පසුව,දම්පල් වෙහෙර ගෙය දිස්වූ අයුරු;

මෙවන් යුග පුරුෂයකුගේ භෂ්මාවශේෂ තැන්පත් කළ වෙහෙරගෙය අතිශය හුදකලා වූ කොළඹ කනත්තේ , වල් බිහි වී තිබෙන්නට හැරීම ජාතික අපරාධයක් ලෙස අපට හැගිනි. කනත්ත නඩත්තු කරන කොළඹ මහා නගර සභාවේ ක්ෂණික අවධානය මේ කෙරෙහි යොමු විය යුතුය.

දම්පල් තුමා  ජාතියට, බෞද්ධ ලෝකයට ඉගැන්වූ බෞද්ධ ගමන් මග, අප වත්මන්  පරපුරේ චිත්ත සන්තානයෙහි නිරතුරුවම නින්නාදවනු දැක්ම ජාතියේ සුප්‍රාර්තනයයි. ඒ සදහා  එතුමාගේ භෂ්මාවශේෂ ඇතුළත්වෙ වෙහෙරගෙය නිරතුරුවම ජනතා ඇස ගැසෙන ස්ථානයක ප්‍රතිෂ්ඨාපණයය කළ යුතුය යන අදිටන අප සිත් තුළ ඇති වේ.ඒ සදහා සුදුසුම ස්ථානය , එතුමාගේ නම ජීවමානිත   කොළඹ ධර්මපාල මාවත, විහාරමහාදේවි උද්‍යානය (සතුටු උයන ඉදිරිපිට අර්ධ කවාකාර හිස් බිම් කඩ) හෝ එතුමා කලක් වැඩවිසූ කොළඹ මාලිගාකන්ද මහාබෝධි විහාරය විය යුතු බැව්  වගකිවයුත්තන්ගේ අවධානයට යොමු කරවනු කැමැත්තෙමි.

දම්පල් වෙහෙර ගෙය අසල සිටි අපට, මේ උදාරතර පුරුෂයාගේ යුග මෙහෙවර  සිහිපත්වුයේ නිතැතිණි .මෙතුමන් , සමාජ හා ආගමික ප්‍රතිසංස්කරණවාදියෙකු, නිදහස් සටන්කාමියෙකු සහ මානුෂීය ගුණාංගයන්ගෙන් යුත් බුද්ධිමත්  නායකයෙකු ලෙස ඉහළම  ගෞරවයට පාත්‍රවේ. අනගාරික ධර්මපාලතුමා ජාතික නායකයෙකු ලෙස,රටේ    දැයේ අභිවෘද්ධිය උදෙසා සමාජ ගත කළ දෑ බොහෝය.  දොන් කරෝලිස් හේවාවිතාරණ සහ මල්ලිකා  ධර්මගුණවර්ධන ව්‍යාපාරික,ධනවත්  දෙමහල්ලන්ට දාව, ධර්මපාල තුමන් ජන්ම ලාභය ලබන්නේ, 1864 සැප්තැම්බර් 17  වන දින   මාතර හිත්තැටිය ග්‍රාමයේය.

අනගාරික ධර්මපාල තුමාට චාර්ල්ස් අල්විස් , එඩ්මන්ඩ් යන නම්වලින්  සොහොයුරන් දෙදෙනෙක්  සහ  සොහොයුරියක් ද   වුහ.

[චාර්ල්ස් අල්විස් සහ එඩ්මන්ඩ් හේවාවිතාරණ දෙසොහොයුරෝ]

චාර්ල්ස් අල්විස්

[චාර්ල්ස් අල්විස් සහ එඩ්මන්ඩ් හේවාවිතාරණ දෙසොහොයුරෝ]එඩ්මන්ඩ්

[චාර්ල්ස් අල්විස් සහ එඩ්මන්ඩ් හේවාවිතාරණ දෙසොහොයුරෝ]අනගාරික ධර්මපාල  එකම සොහොයුරිය එන්ගල්තිනා හේවාවිතාරණ .

දොන් ඩේවිඩ් හේවාවිතාරණ තරුණයා අනගාරික ධර්මපාල බවට පත්වූයේ සිය යෞවනය පමණක් නොව තම ගත සිත සිංහල බෞද්ධකම වෙනුවෙන් කැප කරමිණි. ශ්‍රී ලංකාවේ ගම් නියම් ගම් වල සැරිසරමින් අධිරාජ්‍යවාදීන්ට විරුද්ධව මව්බිමේ නිදහස පතා එක් අතකින් ජනතා මනස  සන්නිත කළ අතර, අනෙක් අතින් සිංහල බෞද්ධකම මතු කිරීමට උත්සාහවත් විය. ඇමරිකාවේ දෘෂ්ටි සම්මේලනය අමතමින් අනාගතයේදී විද්‍යාවට ද බුදු සමය මඟ පෙන්වනු ඇතැයි එතුමා කළ ප්‍රකාශය අද සනාථ වෙමින් පවතී. ගතික  විද්‍යාව යනු අනන්‍යතාව මිස අන් කවරක්ද? පරමාණුවේ අවසාන අංශුවේ පවා ඇත්තේ ආපෝ, තේජෝ, වායෝ, පඨවි යන අංගයන් මිස වෙනත් දෙයක් නොවේ. චිත්ත පාරි  ශුද්ධිය මිනිසාගේ විමුක්ති මාර්ගය බව අද බටහිර පිළි ගනිමින් පවතී. පුනර්භවය පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදු කෙරේ. කර්මය පිළිබදව ලොව නියත  විශ්වාසයක් හට ගෙන ඇත. අපරදිග බුදු සමය ව්‍යාප්ත වූයේ ධර්මපාලතුමා නැඟූ  අභීත සිහ නාදයෙනි.

ජපානයේ බෞද්ධ සම්මේලනය දින සවණක් රැස් විහිදුවන බෞද්ධ ධජය නිල් ගුවන් තල ලෙලදෙන්ට පටන් ගත්තේ ධර්මපාල තුමන්  සුරතිනි. භාරතයේ බෞද්ධ වන්දනාවට ගිය එතුමා මහන්තාවරුන් බුදුන් වහන්සේගේ පිළිරූ හින්දු දේවවාදී ක්‍රමයට සරසවා තිබෙනු දැක “බෞද්ධයෙනි නැගිටියව්,බුද්ධ ගයාව බේරා ගනිව්“ හඬ නගමින් ලෝක බෞද්ධ මතයක් ඇති කරමින් බුද්ධගයාව බෞද්ධයන් අතටම ලබාගත්තේය.