සුප්‍රකට ග්‍රීක ලේඛක යුරිපිඩීස්ගේ අමරණීය ග්‍රීක ඛේදාන්ත නාට්‍ය – “ මීඩියා “ -by Gamini Kariyawasam
Image Source:Cmmons.wikimedia
ලෝක සාහිත්‍ය ඉතිහාසයේ මිනිස් සිතෙහි සංකීර්ණත්වය, ආදරයේ බලය, ද්‍රෝහීත්වයේ වේදනාව සහ පළිගැනීමේ විනාශකාරී ස්වභාවය ගැඹුරින් නිරූපණය කරන කෘති අතර පුරාණ ග්‍රීක නාට්‍යකරුවකු වූ යුරිපිඩීස්ගේ (Euripides) Medea නාට්‍යයට හිමිවන්නේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි. ක්‍රිස්තු පූර්ව 431 දී ඇතන්ස් නුවර පැවැති නාට්‍ය උළෙලකදී ප්‍රථම වරට රඟදක්වන ලද මෙම ඛේදාන්තය, වසර දෙදහස් හාරසියයකට ආසන්න කාලයක් ගතවී ඇතත් අද ද ලෝකයේ විවිධ රටවල රඟදක්වනු ලබන අතර සාහිත්‍ය, නාට්‍ය කලාව, මනෝවිද්‍යාව සහ ස්ත්‍රීවාදී විචාරය යන ක්ෂේත්‍රවල විශේෂ අවධානයට ලක්වෙයි.
Image Source:Commons.wikimedia
සුප්‍රකට ග්‍රීක ලේඛක යුරිපිඩීස්
Image Source:Planksip
යුරිපිඩීස් සහ ග්‍රීක ඛේදාන්ත නාට්‍ය කලාව;
යුරිපිඩීස් (ක්‍රි.පූ. 480 පමණ – 406) පුරාණ ග්‍රීසියේ ප්‍රධාන ඛේදාන්ත නාට්‍යකරුවන් තිදෙනාගෙන් කෙනෙකි. අනෙක් දෙදෙනා එස්කිලස් (Aeschylus) සහ සොෆොක්ලීස් (Sophocles) ය. ග්‍රීක නාට්‍ය කලාව තුළ දෙවිවරුන්, වීරයන් සහ පුරාණ පුරාවෘත්ත නිරූපණය කළද, යුරිපිඩීස් ඒවා හරහා සාමාන්‍ය මිනිසුන්ගේ මානසික ගැටුම්, සමාජ අසාධාරණකම් සහ සදාචාරාත්මක උභතෝකෝටිකයන් ඉදිරිපත් කිරීමට විශේෂ උනන්දුවක් දැක්වීය.
ඔහුගේ නාට්‍යවල කාන්තාවන්, වහලුන්, යුද්ධයෙන් පීඩාවට පත්වූවන් සහ සමාජයේ කොන්වූ පුද්ගලයන්ගේ අත්දැකීම් නිරූපණය වීම වැදගත් ලක්ෂණයකි. Medea නාට්‍යය තුළද යුරිපිඩීස්, සමාජය විසින් අසරණ කරනු ලැබූ කාන්තාවකගේ හඬට ඉඩ ලබාදෙන අතරම, එම කාන්තාවගේ ක්‍රියාකලාපය මඟින් සදාචාරය පිළිබඳ අපගේ විනිශ්චයන් ද අභියෝගයට ලක් කරයි.
කතා පුවතේ පසුබිම
Image Source:Finearts
ග්‍රීක පුරාවෘත්තයට අනුව, මීඩියා යනු කොල්කිස් (Colchis) රාජ්‍යයේ රජුගේ දියණියකි. ඇය ජේසන් (Jason) නම් ග්‍රීක වීරයාට ආදරය කරයි. ජේසන් ස්වර්ණමය බැටළු හම (Golden Fleece) ලබාගැනීමේ මෙහෙයුමට සහභාගි වන විට මීඩියා ඔහුට සහාය වෙයි. ඒ වෙනුවෙන් ඇය තම උපන්බිමෙන් සහ පවුලෙන් දුරස් වී ජේසන් සමඟ නව ජීවිතයක් ආරම්භ කරයි.
කාලය ගතවීමත් සමඟ ඔවුහු දරුවන් දෙදෙනකුගේ මවුපියන් බවට පත්වෙති. එහෙත් කොරින්ත් (Corinth) නුවර ජීවත්වන සමයේ ජේසන් තම දේශපාලන හා සමාජීය අභිලාෂයන් ඉටුකර ගැනීම සඳහා එහි රජු වූ ක්‍රියොන්ගේ (Creon) දියණිය සමඟ විවාහ වීමට තීරණය කරයි.
මෙම තීරණය මීඩියාගේ ජීවිතය උඩුයටිකුරු කරයි. ජේසන් වෙනුවෙන් තම පවුල අත්හැර, තම අනාගතය අවදානමට ලක්කර, සියල්ල කැපකළ ඇයට දැන් අහිමිවන්නේ සැමියාගේ ආදරය පමණක් නොවේ. ඇයගේ සමාජීය ආරක්ෂාව, පවුල් ජීවිතය සහ අනාගතය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු ද බිඳ වැටෙයි.
Image Source:Commons.wikimedia
ද්‍රෝහීත්වය සහ පළිගැනීමේ ආරම්භය
ජේසන්ගේ තීරණයෙන් පසු මීඩියා දැඩි මානසික වේදනාවකට පත්වෙයි. තම කැපකිරීම් අමතක කරමින් ජේසන් නව විවාහයකට යොමුවීම ඇය දකින්නේ පෞද්ගලික ද්‍රෝහීත්වයක් පමණක් නොව, තම අභිමානයට එල්ල වූ ප්‍රහාරයක් ලෙසය.
මේ අතර, මීඩියාගේ ප්‍රතිචාරය පිළිබඳ බියට පත්වන කොරින්ත්හි රජු ක්‍රියොන් ඇය සහ දරුවන් නගරයෙන් පිටුවහල් කිරීමට තීරණය කරයි. මීඩියාට පිටව යාමට පෙර තවත් එක් දිනක් ලබාදෙන අතර, එම කෙටි කාලය ඇය තම සැලැස්ම ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා යොදාගනී.
ඇය මුලින්ම ජේසන්ගේ නව මනාලියට විෂ සහිත තෑගි යවා ඇයගේ මරණය සිදු කරන්නීය.නව මනාලිය බේරාගැනීමට උත්සාහ කරන ක්‍රියොන්ද මරණයට පත්වෙයි. එහෙත් මීඩියාගේ පළිගැනීම එතැනින් අවසන් නොවේ. ජේසන්ට ජීවිත කාලය පුරා දරාගැනීමට සිදුවන දරුණුතම වේදනාව ලබාදීමේ අරමුණින්, ඇය තමන්ගේම දරුවන් දෙදෙනා මරා දැමීමට තීරණය කරයි.
මෙය නාට්‍යයේ වඩාත්ම කම්පනකාරී අවස්ථාවයි. මාතෘත්වය, දරුවන් කෙරෙහි ඇති ආදරය සහ පවුලේ බැඳීම් පිළිබඳ සම්ප්‍රදායික අපේක්ෂාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ දමන මෙම සිදුවීම, මීඩියාගේ චරිතය සරලව හොඳ හෝ නරක ලෙස වර්ගීකරණය කළ නොහැකි තත්ත්වයකට පත් කරයි.
නාට්‍යයේ අවසානයේ මීඩියා තම දරුවන්ගේ මළසිරුරු සමඟ සූර්ය දෙවියා වූ හීලියෝස්ට (Helios) සම්බන්ධ රථයකින් පලා යයි. ජේසන්ට ඇයගෙන් පළිගැනීමට හෝ දරුවන්ගේ අවසන් කටයුතු තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි සිදුකිරීමට නොහැකි වන අතර, ඔහුගේ අනාගතය ද විනාශ වී යයි.
Medea සහ සමාජ අසාධාරණය
Image Source:Commons.wikimedia
මෙඩියා සහ පෙලියාස්ගේ දියණියන්, ක්‍රි.පූ. 420 මුල් පිටපතක 2වන සියවසේ රෝම පිටපතක් .
*Medea* නාට්‍යයේ වඩාත් වැදගත් සාහිත්‍යමය හා සමාජ විචාරාත්මක පැතිකඩක් වන්නේ පුරාණ ග්‍රීක සමාජයේ කාන්තාවකගේ තත්ත්වය නිරූපණය කිරීමයි.
නාට්‍යය තුළ මීඩියා කාන්තාවන්ට විවාහය, පවුල සහ සමාජීය පිළිගැනීම සම්බන්ධයෙන් පවතින සීමාවන් පිළිබඳව අදහස් ඉදිරිපත් කරයි. පුරුෂයාට තම සමාජීය අභිලාෂයන් වෙනුවෙන් විවාහ සබඳතා වෙනස් කරගැනීමට වැඩි නිදහසක් තිබියදී, කාන්තාවකට එවැනි තීරණවල ප්‍රතිවිපාකවලට මුහුණදීමට සිදුවන ආකාරය ඇයගේ අත්දැකීම් මඟින් පෙනී යයි.
විශේෂයෙන්ම මීඩියා විදේශික කාන්තාවක වීම ඇයගේ අසරණභාවය තවත් වැඩි කරයි. ඇයට උපකාර කිරීමට තම උපන් පවුල හෝ තමන්ට අයිති රාජ්‍යයක් නොමැත. තමන් ජීවත්වන සමාජයේ බල ව්‍යුහයන් තුළ ඇයට ආරක්ෂාවක් ලබාගැනීම දුෂ්කරය.
එබැවින් මීඩියාගේ ඛේදාන්තය විවාහයක අසාර්ථකත්වය පිළිබඳ කතාවක් පමණක් නොවේ. එය කාන්තාවන්ගේ සමාජීය ආරක්ෂාව, ස්වාධීනත්වය සහ ගෞරවය පිළිබඳ ගැඹුරු ප්‍රශ්න මතුකරන කෘතියකි.
කෙසේ වෙතත්, මීඩියාගේ ක්‍රියාවන් කාන්තා විමුක්තියේ සාධාරණ හෝ අනුමත කළ හැකි ආදර්ශයක් ලෙස සලකා බැලීම සුදුසු නොවේ. ඇය අත්විඳින අසාධාරණය සහ ඇය විසින් සිදුකරන දරුණු අපරාධය අතර වෙනස හඳුනාගැනීම මෙම නාට්‍යය පිළිබඳ සමබර විචාරයක යොමුවීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
මීඩියාගේ මානසික ගැටුම: ආදරය හා වෛරය
මීඩියාගේ චරිතයේ සංකීර්ණත්වය හෙළිවන්නේ ඇය තම දරුවන් මරා දැමීමට තීරණය කරන අවස්ථාවේදීය. ඇය දරුවන්ට ආදරය කරයි. එහෙත් ජේසන්ට උපරිම වේදනාව ලබාදීමේ අරමුණ ඇයගේ මාතෘත්වය හා ආදරය සමඟ ගැටෙයි.
මෙහිදී නාට්‍යකරුවා මිනිස් මනසේ පවතින ප්‍රතිවිරෝධතා ප්‍රබල ලෙස නිරූපණය කරයි. පුද්ගලයකුට එකම මොහොතක ආදරය සහ වෛරය, පසුතැවීම සහ අධිෂ්ඨානය, සෙනෙහස සහ විනාශකාරී ආශාව යන එකිනෙකට පරස්පර හැඟීම් අත්විඳිය හැකිය.
මීඩියාගේ තීරණය සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි වුවද, එය කරා ඇය ගමන් කරන ආකාරය තුළින් අසීමිත වේදනාව හා පළිගැනීම මිනිස් විනිශ්චය විකෘති කළ හැකි ආකාරය පැහැදිලි වෙයි.
එබැවින් මෙම නාට්‍යය මානසික විමර්ශනයක් ලෙස ද වැදගත්ය. එය ප්‍රේක්ෂකයාගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ මීඩියාගේ ක්‍රියාවන් අනුමත කරන ලෙස නොව, එවැනි විනාශකාරී තීරණයකට පුද්ගලයකු ගමන් කරන මානසික හා සමාජීය පසුබිම විමසා බලන ලෙසය.
ප්‍රධාන තේමා
පාවාදීම: ජේසන්ගේ විවාහ තීරණය මීඩියාගේ විශ්වාසය බිඳ දමයි. ආදරය සහ කැපකිරීම මත ගොඩනැඟුණු සබඳතාවක් බලය හා වාසිය වෙනුවෙන් අත්හැරීමේ ප්‍රතිවිපාක මෙහි නිරූපණය වේ.
පළිගැනීම: මීඩියාගේ පළිගැනීම ආරම්භ වන්නේ අසාධාරණයට එරෙහි ප්‍රතිචාරයක් ලෙසය. එහෙත් එය ක්‍රමයෙන් තමන්ට සමීපතම පුද්ගලයන් ද විනාශ කරන අන්ධ ආශාවක් බවට පත්වෙයි. පළිගැනීමෙන් යුක්තිය ලබාගත හැකිද යන ප්‍රශ්නය නාට්‍යය ඉදිරිපත් කරයි.
මාතෘත්වය: දරුවන් මරා දැමීමේ සිදුවීම මඟින් මාතෘත්වය පිළිබඳ සම්ප්‍රදායික සංකල්පයට දැඩි අභියෝගයක් එල්ල වෙයි. එය මීඩියාගේ ඛේදාන්තයේ කේන්ද්‍රීය සදාචාරාත්මක ගැටලුවයි.
කාන්තා පීඩනය: විවාහය, පුරුෂ බලය, සමාජීය අසමානතාව සහ කාන්තාවකගේ අස්ථාවර තත්ත්වය නාට්‍යයේ වැදගත් විචාරාත්මක පදනමක් සපයයි.
විදේශිකභාවය සහ පිටුවහල් කිරීම: මීඩියා තම උපන්බිමෙන් දුරස්ව ජීවත්වන විදේශික කාන්තාවකි. ඇයගේ අනාරක්ෂිතභාවය, සමාජීය බැහැරකිරීම සහ ආරක්ෂිත ස්ථානයක් සොයාගැනීමේ අරගලය නාට්‍යයේ තවත් වැදගත් මානයකි.
නාට්‍යයේ සදාචාරාත්මක උභතෝකෝටික නිරුපණය
Medea නාට්‍යය පාඨකයාට හෝ ප්‍රේක්ෂකයාට පහසු පිළිතුරක් ලබා නොදෙයි. ජේසන්ගේ ද්‍රෝහීත්වය සහ මීඩියාට සිදුවන අසාධාරණය පිළිබඳව අපට කෝපයක් ඇතිවිය හැකිය. එහෙත් ඒ වෙනුවෙන් අහිංසක දරුවන්ගේ ජීවිත බිලිදීම පිළිගත හැකිද?
මෙම ප්‍රශ්නය නාට්‍යයේ සදාචාරාත්මක හරය වේ. අසාධාරණයට ලක්වීම පුද්ගලයකුගේ වේදනාව පැහැදිලි කළ හැකි නමුත්, එය අන් අයට හානි කිරීමට අසීමිත අයිතියක් ලබා නොදෙයි.
යුරිපිඩීස්ගේ විශිෂ්ටත්වය පවතින්නේ ප්‍රේක්ෂකයාට එක් චරිතයක් සම්පූර්ණයෙන්ම අනුමත කිරීමට හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඉඩ නොදී, පරස්පර හැඟීම් සහ සදාචාරාත්මක ප්‍රශ්න සමඟ පොරබැදීමට සැලැස්වීම තුළය.
Image Source:Researchgate
නූතන සමාජයට ඇති වැදගත්කම
මෙම නාට්‍යය පුරාණ ග්‍රීක සමාජයේ පසුබිමක නිර්මාණය වූවක් වුවද, එහි මූලික ප්‍රශ්න අද සමාජයට ද අදාළ වේ. විවාහ සබඳතාවල විශ්වාසය බිඳ වැටීම, කාන්තාවන්ගේ ආරක්ෂාව, පවුල් සබඳතාවල බල අසමතුලිතතාව, සමාජයෙන් බැහැර කිරීම සහ පළිගැනීමේ ප්‍රතිවිපාක යන කරුණු තවමත් සාකච්ඡාවට ලක්වේ.
විශේෂයෙන්ම නූතන ස්ත්‍රීවාදී විචාරය මීඩියාගේ චරිතය දෙස බලන්නේ පුරුෂාධිපත්‍ය සමාජයක පීඩාවට ලක්වූ කාන්තාවකගේ හඬ ලෙස මෙන්ම, එම පීඩාවට ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාරය තුළින් තවත් විනාශයක් ඇතිකරන පුද්ගලයකු ලෙස ය.
මෙම ද්විත්ව දෘෂ්ටිය නාට්‍යයේ කලාත්මක ශක්තිය වැඩි කරයි. මීඩියාට සිදුවූ අසාධාරණය හඳුනාගැනීම සහ ඇයගේ අපරාධය හෙළා දැකීම එකිනෙකට විරුද්ධ නොවේ. සැබෑ විචාරය යනු මෙම දෙපැත්තම එකවර අවබෝධ කරගැනීමයි.
නිගමනය
යුරිපිඩීස්ගේ *Medea* යනු ආදරය අහිමි වූ කාන්තාවකගේ පළිගැනීම පිළිබඳ කතාවකට වඩා ගැඹුරු කෘතියකි. එය මිනිස් හැඟීම්වල බලය, සමාජීය අසාධාරණය, පවුලේ බැඳීම් සහ සදාචාරාත්මක සීමාවන් පිළිබඳ කාලාන්තරයක් පුරා විවාදයට ලක්වන ඛේදාන්තයකි.
මීඩියා අපට එකවර අනුකම්පාවක් සහ භීතියක් ඇතිකරන චරිතයකි. ඇයගේ වේදනාව අපට දැනෙයි; එහෙත් ඇයගේ ක්‍රියාවන් අපව සසල කරයි. එම ප්‍රතිවිරෝධය තුළින් යුරිපිඩීස් මිනිස් ස්වභාවයේ සංකීර්ණත්වය හෙළි කරයි.
අවසානයේ Medea අපට ඉතිරි කරන්නේ සදාකාලික ප්‍රශ්නයකි: අසාධාරණයට ලක්වූ විට අප තෝරාගත යුත්තේ යුක්තිය සොයා යන මාර්ගයද, නැතහොත් අපගේ වේදනාව අන් අයගේ විනාශය බවට පත්කරන පළිගැනීමද?
මෙම ප්‍රශ්නයට සරල පිළිතුරක් නොමැති වීමම *Medea* ලෝක සාහිත්‍යයේ අමරණීය ඛේදාන්තයක් බවට පත්වීමට හේතුවකි.
පහත යොමුව වෙත පිවිසීමෙන් ඔබට Medea නාට්‍ය නැරඹිය හැකිය. >
නාට්‍යවේදී සමන් සොයිසා මහතා ,සිංහල දෙබස් යොදා නිෂ්පාදනය කළ Medea නාට්‍ය.>
At eLanka, we respect the rights of creators. If we have used an image you own and you’d like it removed, please email us at info@elanka.com.au and we’ll handle it promptly.
Thanks.
eLanka team
eLanka Disclaimer
Content published on eLanka may be created by the eLanka team, submitted by contributors or third parties, reproduced or adapted from other sources with appropriate source acknowledgement, or provided as promotional/advertising material by our clients. While eLanka takes reasonable care in preparing and publishing content, we do not warrant its completeness or accuracy. Views expressed are those of the respective authors or contributors and do not necessarily represent the views of eLanka. Third-party contributors, content providers and advertisers are responsible for the accuracy of material they supply and for ensuring they hold the necessary rights and permissions for its publication. Advertising and promotional content should not be regarded as an endorsement by eLanka of any product, service or claim.
