කාලිදාසයන්ගේ මහාකාව්‍යමය පරිකල්පනයේ සංකලනය-by Gamini Kariyawasam
.jpg)
Image Source:Commons.wikimedia
Image Source:Archives
1 හැඳින්වීම
ලෝක සාහිත්‍ය ඉතිහාසය විමසා බැලීමේදී මානව චින්තනය, සෞන්දර්යාත්මක සංවේදනය සහ භාෂාමය ප්‍රතිභාව එකට සංකලනය කළ මහා සාහිත්‍යධරයන් අතර ඉන්දියානු සංස්කෘත සාහිත්‍යයේ අග්‍රගණ්‍ය කවියකු හා නාට්‍යකරුවකු වන කාලිදාස මහා කවියාට හිමිවන්නේ අතිවිශිෂ්ට ස්ථානයකි. ඔහුගේ නිර්මාණ තුළින් ප්‍රකට වන්නේ මිනිසාගේ ආදරය, විරහව, සොබාදහම කෙරෙහි ඇති බැඳීම, වීරත්වය, සදාචාරය සහ ජීවිතයේ අනිත්‍ය ස්වභාවය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයකි.
සංස්කෘත සාහිත්‍යයේ ස්වර්ණමය නිර්මාණකරුවකු ලෙස සැලකෙන කාලිදාසයන්ගේ කාව්‍ය හා නාට්‍ය අදින් සියවස් ගණනාවකට පෙර නිර්මාණය වූවත්, ඒවා තුළ නිරූපිත මානව හැඟීම් හා සෞන්දර්යාත්මක අත්දැකීම් වර්තමාන පාඨකයාට ද එකසේ සමීප වේ.
ඔහුගේ “අභිඥාන ශාකුන්තලය”, “මේඝදූතය, “රඝුවංශය” සහ “කුමාරසම්භවය” වැනි කෘති ඉන්දියානු සාහිත්‍යයේ විශිෂ්ට කෘති ලෙස සැලකේ. කාව්‍යමය උපමා භාවිතය, ස්වභාවධර්මය මානුෂීය හැඟීම් සමඟ සම්බන්ධ කිරීම සහ චරිතවල අභ්‍යන්තර ලෝකය නිරූපණය කිරීම ඔහුගේ නිර්මාණවල කැපී පෙනෙන ලක්ෂණ වේ.
කාලිදාසයන්ගේ ජීවිතය සහ ඓතිහාසික පසුබිම
කාලිදාසයන්ගේ ජීවිතය පිළිබඳ නිශ්චිත ඓතිහාසික තොරතුරු ඉතා සීමිතය. ඔහු උපන් දිනය, උපන් ස්ථානය, පවුල් පසුබිම සහ ජීවිතයේ අවසාන කාලය පිළිබඳව පිළිගත් නිශ්චිත සාක්ෂි නොමැත. එබැවින් ඔහුගේ චරිතාපදානය සකස් කිරීමේදී ඓතිහාසික සාක්ෂි, සාහිත්‍යමය අධ්‍යයන සහ ජනප්‍රවාද අතර වෙනස හඳුනාගැනීම වැදගත් වේ.
බොහෝ නූතන විද්වතුන් කාලිදාසයන් ක්‍රිස්තු වර්ෂ හතරවන හෝ පස්වන සියවස ආසන්නයේ, ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ සංස්කෘතික පුනරුදය පැවති සමයේ ජීවත් වූවකු විය හැකි බවට අදහස් පළ කරති. කෙසේ වෙතත්, ඔහු ජීවත් වූ නිශ්චිත කාලය පිළිබඳව විද්වත් එකඟතාවක් නොමැත.
ගුප්ත යුගය ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ කලා, සාහිත්‍ය, දර්ශනය, ගණිතය, තාරකා විද්‍යාව සහ ආගමික චින්තනය විශේෂ දියුණුවකට පත් වූ කාල පරිච්ඡේදයක් ලෙස ප්‍රකටය. සංස්කෘත භාෂාව රාජ්‍ය පරිපාලනයේ, ශාස්ත්‍රීය සංවාදයේ සහ සාහිත්‍ය නිර්මාණයේ වැදගත් භාෂාවක් බවට පත්ව තිබිණි.
මෙවැනි බුද්ධිමය හා කලාත්මක පරිසරයක් තුළ කාලිදාසයන්ගේ සාහිත්‍ය ප්‍රතිභාව වර්ධනය වූ බව සැලකිය හැකිය.
කාලිදාසයන් වික්‍රමාදිත්‍ය නම් රජුගේ රාජසභාවේ සිටි ප්‍රකට විද්වතුන් නවදෙනාගෙන් එක් අයකු වූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ. එහෙත් එම වික්‍රමාදිත්‍ය රජු කවර ඓතිහාසික පාලකයකුද යන්න පිළිබඳව මතභේද පවතී. එබැවින් මෙම තොරතුර තහවුරු කළ ඓතිහාසික කරුණක් ලෙස නොව, කාලිදාසයන් වටා ගොඩනැඟුණු සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායේ කොටසක් ලෙස සැලකීම වඩාත් සුදුසුය.
කාලිදාසයන් පිළිබඳ ජනප්‍රවාද
කාලිදාසයන්ගේ ජීවිතය වටා විවිධ රසවත් ජනප්‍රවාද ගොඩනැඟී තිබේ. ඒ අතර ඔහු මුලදී සාමාන්‍ය බුද්ධි මට්ටමක් සහිත පුද්ගලයකු වූ බවත්, පසුව කාලි දෙවඟනගේ ආශීර්වාදය ලැබීමෙන් මහා ප්‍රතිභා පුර්ණ කවියකු බවට පත්වූ බවත් පැවසෙන කතාව ප්‍රකටය.
එක් ජනප්‍රවාදයකට අනුව, කාලිදාසයන්ගේ අසාමාන්‍ය කාව්‍ය ප්‍රතිභාව දේවී කාලිගේ ආශීර්වාදය සමඟ සම්බන්ධ වේ. ඔහුගේ නාමයේ අර්ථය ද කාලි දේවියගේ සේවකයා (කාලි + දාස ) හෝ භක්තිවන්තයා යන අදහසට සම්බන්ධ කරනු ලැබේ.
එහෙත් මෙම කතා ඔහුගේ සැබෑ ජීවිතය පිළිබඳ සනාථ කළ ඓතිහාසික වාර්තා නොවේ. ඒවා ඉන්දියානු ජනශ්‍රැති හා ආගමික විශ්වාස තුළ කාලිදාසයන්ගේ ප්‍රතිරූපය ගොඩනැඟුණු ආකාරය පැහැදිලි කරන ජන ශ්‍රැති ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
කාලිදාසයන්ගේ සැබෑ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය තීරණය වන්නේ ඔහුගේ ජීවිතය පිළිබඳව පැවසෙන ආශ්චර්යවත් කතා මත නොව, ඔහු විසින් නිර්මාණය කරන ලද සාහිත්‍ය කෘතිවල ගුණාත්මකභාවය, භාෂාමය පරිපූර්ණත්වය සහ මානව ජීවිතය පිළිබඳ ඔහුගේ ගැඹුරු අවබෝධය මතය.
කාලිදාසයන්ගේ ප්‍රධාන සාහිත්‍ය නිර්මාණ
කාලිදාසයන්ට සාම්ප්‍රදායිකව ආරෝපණය කරනු ලබන ප්‍රධාන කෘති හතක් ඇත. ඒවා නාට්‍ය තුනක්, මහාකාව්‍ය දෙකක් සහ ගීතමය කාව්‍ය දෙකක් ලෙස වර්ග කළ හැකිය.
1-අභිඥාන ශාකුන්තලය
අභිඥාන ශාකුන්තලය — ආදරය, වෙන්වීම සහ නැවත එක්වීම පිළිබඳ අමරණීය කාව්‍යමය නිරූපණය.
කාලිදාසයන්ගේ අතිශය ප්‍රකට නාට්‍යය වන මෙය ලෝක සාහිත්‍යයේ ද සුවිශේෂී ස්ථානයක් හිමි කරගත් සංස්කෘත නාට්‍යයකි.
මෙහි කතා පුවතට පදනම් වී ඇත්තේ ඉන්දියානු මහාභාරතයේ සඳහන් ශකුන්තලා සහ දුෂ්‍යන්ත රජු පිළිබඳ කතාවයි. කාලිදාසයන් එම මූලික කතා පුවත නාට්‍යමය වශයෙන් පුළුල් කරමින් ප්‍රේමය, වෙන්වීම, ශාපය, මතකය, පසුතැවීම සහ නැවත එක්වීම යන තේමාවන් ගැඹුරින් ඉදිරිපත් කරයි.
ශකුන්තලා වනාන්තර ආශ්‍රමයක හැදී වැඩෙන තරුණියකි. දඩයමේ පැමිණෙන දුෂ්‍යන්ත රජු ඇය හමුවීමෙන් පසු ඔවුහු එකිනෙකා කෙරෙහි ප්‍රේමයෙන් බැඳෙති. එහෙත් ශාපයක් හේතුවෙන් රජුට ශකුන්තලාව අමතක වේ. පසුව මුද්දක් හඳුනාගැනීමේ සංකේතයක් බවට පත්වීමෙන් කතාවේ ගැටුම විසඳීම කරා ගමන් කරයි.
මෙහිදී මුද්ද හුදෙක් වස්තුවක් නොව, මතකය, අනන්‍යතාව සහ අහිමි වූ සම්බන්ධතාව යළි සොයාගැනීම නිරූපණය කරන සංකේතයක් ලෙස ද විග්‍රහ කළ හැකිය.
ශකුන්තලාගේ චරිතය තුළින් ස්ත්‍රී සංවේදීතාව, ආදරයේ අවංකභාවය, වෙන්වීමේ වේදනාව සහ මානව අභිමානය නිරූපණය වේ. වනාන්තර පරිසරය, සතුන්, ගස්වැල් සහ ආශ්‍රමයේ සාමකාමී ජීවිතය නාට්‍යයේ හැඟීම්බර පසුබිම ශක්තිමත් කරයි.
1789 දී ශ්‍රීමත් විලියම් ජෝන්ස් විසින් මෙම නාට්‍යය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් පසු යුරෝපීය බුද්ධිමය ලෝකයේ සංස්කෘත සාහිත්‍යය කෙරෙහි උනන්දුව තවදුරටත් වර්ධනය විය. පසුව එය වෙනත් යුරෝපීය භාෂාවලට ද පරිවර්තනය විය. මෙය බටහිර භාෂාවකට පරිවර්තනය වූ ප්‍රථම ඉන්දියානු නාට්‍යය ලෙසින් ද සැලකේ.මෙම පරිවර්තනය හරහා යුරෝපීය ලේඛකයන් ඉන්දියානු සාහිත්‍යය පිළිබඳව දැඩි උනන්දුවක් දැක්වූ අතර, ජර්මානු මහා කවි ගොතේ (Goethe) පවා මෙම කෘතිය අගය කරමින් කවි නිර්මාණය කළේය
2 – මේඝදූතය.
විරහයෙන් පීඩිත යක්ෂයකු තම ආදරණීය බිරිඳ වෙත පණිවිඩයක් යැවීමට වලාකුළක් පණිවිඩකරුවකු ලෙසින් යොදා ගැනීමේ කතා පුවත.
කාලිදාසයන්ගේ අතිවිශිෂ්ට ගීතිකාත්මක කාව්‍යයක් වන මේඝදූතය විරහව සහ ප්‍රේමය සොබාදහමේ රූප සමඟ සම්බන්ධ කරන අද්විතීය නිර්මාණයකි.
කුවේර දෙවියන්ගේ සේවකයකු වන යක්ෂයකුට තම රාජකාරියේ අතපසුවීමක් හේතුවෙන් දඬුවමක් ලෙස සිය බිරිඳගෙන් ඈත්ව සිටීමට සිදු වේ. රාමගිරි කඳුකරයේ වාසය කරන ඔහු, වර්ෂා කාලයේ අහසේ දිස්වන වලාකුළක් දැක තම බිරිඳ වෙත පණිවිඩයක් යැවීමට තීරණය කරයි.
එම වලාකුළ පණිවිඩකරුවකු බවට පත් කරගනිමින් යක්ෂයා තම බිරිඳ වාසය කරන අලකාපුරය දක්වා යා යුතු මාර්ගය විස්තර කරයි. මාර්ගයේ කඳු, ගංගා, වනාන්තර, නගර, මල් සහ
ස්වභාවික දර්ශන කවියාගේ අපූර්ව කාව්‍යමය පරිකල්පනයෙන් වර්ණවත් වේ. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ වලාකුළක් හුදෙක් කාලගුණික සංසිද්ධියක් ලෙස නොව, ප්‍රේමවන්තයකුගේ හුදකලාව සහ ආදරය රැගෙන යන ජීවමාන සංකේතයක් ලෙස නිරූපණය කිරීමයි.මෙහිදී “ මේඝදූතයේ ”මුඛ්‍ය අදහස ගෙන ,කරුණාරත්න අබේසේකර ශුරීන් නිර්මාණය කළ ,” එන්න මදනලේ “ගීතය අප මතකයට නැගෙන්නේ නිතැතිනි.
මේඝදූතය පූර්වමේඝය සහ උත්තරමේඝය යන ප්‍රධාන කොටස් දෙකකින් සමන්විතය. පළමු කොටසෙහි වලාකුළ ගමන් කළ යුතු මාර්ගය විස්තර කෙරෙන අතර, දෙවන කොටසෙහි විරහයෙන් පීඩා විඳින බිරිඳගේ තත්ත්වය සහ ඇය වෙත යැවෙන පණිවිඩයේ හැඟීම්බර අන්තර්ගතය ඉදිරිපත් කෙරේ.
මෙම කාව්‍යය තුළින් විරහව, මතකය, අපේක්ෂාව සහ භූගෝලීය දුරස්ථභාවය මැද පවා නොනැසී පවතින මානව ප්‍රේමයේ ශක්තිය පිළිබඳ ගැඹුරු අදහසක් මතු වේ.
3 රඝුවංශය
“රඝුවංශය” කාලිදාසයන්ගේ මහාකාව්‍ය අතර විශේෂ වැදගත්කමක් හිමි කෘතියකි. මෙහි සූර්ය වංශයට අයත් රජවරුන්ගේ පරම්පරාව සහ ඔවුන්ගේ ජීවිත, වීර ක්‍රියා, පාලන ගුණාංග හා අත්දැකීම් විස්තර කෙරේ.
දිලිප රජුගෙන් ආරම්භ වන කතාව රඝු, අජ සහ රාම වැනි චරිත ඇතුළත් රාජවංශික පසුබිමක් ඔස්සේ ගලා යයි. රජකු සතු විය යුතු වගකීම, පාලන විනය, පරිත්‍යාගශීලීත්වය, වීරත්වය සහ සදාචාරය මෙහි ප්‍රධාන තේමා වේ.
කාලිදාසයන් රාජවංශයක ඉතිහාසය පමණක් ඉදිරිපත් නොකරයි. ඔහු රාජකීය බලය සහ පෞද්ගලික හැඟීම් අතර පවතින සම්බන්ධය ද නිරූපණය කරයි. විශේෂයෙන් අජ රජුගේ බිරිඳ වූ ඉන්දුමතීගේ මරණයෙන් පසු ඔහු තුළ ඇතිවන ශෝකය විස්තර කරන අවස්ථා කාව්‍යයේ මානුෂීය ගැඹුර පෙන්වයි.
මෙම කෘතිය තුළින් පැරණි ඉන්දියානු රාජ්‍ය සංකල්ප, සමාජ සිරිත් විරිත් සහ රාජකීය ජීවිතය පිළිබඳ සාහිත්‍යමය නිරූපණයක් ද ලබාගත හැකිය.
4 කුමාරසම්භවය
මෙම මහාකාව්‍යයේ ප්‍රධාන තේමාව වන්නේ ශිව දෙවියන් සහ පාර්වතී දේවිය අතර සම්බන්ධතාවය සහ ඔවුන්ගේ පුත් කුමාර හෙවත් කාර්තිකේයගේ උපතයි.
හිමාලය කඳුකරයේ උදාරත්වය සහ ස්වභාවික සුන්දරත්වය පිළිබඳ විස්තරයකින් කෘතිය ආරම්භ වේ. හිමාලය කවියාගේ නිරූපණය තුළ භූගෝලීය ස්ථානයක් පමණක් නොව, උදාරත්වය, ස්ථාවරත්වය සහ ස්වභාවධර්මයේ අසීමිත බලය නිරූපණය කරන සංකේතයක් බවට පත්වේ.
පාර්වතී දේවිය ශිව දෙවියන්ගේ ආදරය දිනාගැනීම සඳහා කරන තපස් ක්‍රියා, ශිවගේ භාවනාත්මක ජීවිතය, කාමදේවයාගේ මැදිහත්වීම සහ අවසානයේ ශිව-පාර්වතී විවාහය මෙම කාව්‍යයේ වැදගත් සිදුවීම් අතර වේ.
මෙම කෘතියේ ආගමික හා පුරාණෝක්තිමය පසුබිම සමඟ ආදරය, කැපවීම, ආත්ම දමනය සහ අරමුණක් සාක්ෂාත් කරගැනීම සඳහා අවශ්‍ය ධෛර්යය වැනි තේමා ද සම්බන්ධ වේ.
කෘතියේ පවතින කොටස්වල කර්තෘත්වය සහ අවසාන සර්ග පිළිබඳව විද්වත් සාකච්ඡා පවතින බැවින්, සමස්ත කාව්‍යයම කාලිදාසයන් විසින් සම්පූර්ණ කරන ලද්දක් ද යන්න පිළිබඳව ප්‍රවේශමෙන් අදහස් දැක්වීම සුදුසුය.
5 මාලවිකාග්නිමිත්‍රය
Image Source:Ibpbooks
මෙය කාලිදාසයන්ගේ නාට්‍ය තුනෙන් එකකි. ශුංග රාජවංශයට අයත් අග්නිමිත්‍ර රජු සහ මාලවිකා නම් තරුණිය අතර ඇතිවන ආදර සම්බන්ධය මෙහි කතා පුවතයි.
මාලිගා පරිසරය, රාජකීය සිරිත් විරිත්, නර්තනය, සංගීතය, තරගකාරී සම්බන්ධතා සහ ප්‍රේමය මෙම නාට්‍යයේ ප්‍රධාන අංග වේ.
වෙනත් කෘතිවල දක්නට ලැබෙන ගැඹුරු විරහමය ස්වභාවයට වඩා මෙහි හාස්‍යය, කුතුහලය සහ රාජසභා ජීවිතයේ සිදුවීම්වලට වැඩි අවධානයක් යොමු වේ.
මෙම නාට්‍යය තුළින් කාලිදාසයන්ගේ නාට්‍යමය ශිල්පීය හැකියාව, සංවාද ගොඩනැඟීමේ දක්ෂතාව සහ විවිධ චරිත අතර සම්බන්ධතා නිර්මාණය කිරීමේ ප්‍රතිභාව හඳුනාගත හැකිය.
6 වික්‍රමෝර්වශීයය
Image Source:Flipkart
මෙම නාට්‍යය පුරාණ ඉන්දියානු පුරාවෘත්තයක එන පුරුූරවස් රජු සහ දිව්‍ය අප්සරාවක වන උර්වශී අතර ඇතිවන ප්‍රේම සම්බන්ධය පදනම් කරගනී.
මනුෂ්‍ය ලෝකය සහ දිව්‍ය ලෝකය අතර ඇති වෙනස, ප්‍රේමය නිසා ඇතිවන මානසික පීඩනය, වෙන්වීම සහ නැවත එක්වීම මෙහි ප්‍රධාන තේමා වේ.
කාලිදාසයන් මෙහිදී අද්භූත හා පුරාණෝක්තිමය සිදුවීම් මානව හැඟීම් සමඟ සම්බන්ධ කරයි. දිව්‍යමය චරිතවලට පවා ආදරය, ඊර්ෂ්‍යාව, ශෝකය සහ අපේක්ෂාව වැනි හැඟීම් ආරෝපණය කිරීමෙන් ඔහු නාට්‍යයේ මානුෂීය ස්වභාවය ශක්තිමත් කරයි.
7 ඍතුසංහාරය
Image Source:Exoticindiaart
ඍතු හයෙහි සෞන්දර්යය විස්තර කරන කාව්‍යයක් ලෙස *ඍතුසංහාරය* ප්‍රකටය. ග්‍රීෂ්ම, වර්ෂා, ශරත්, හේමන්ත, ශිශිර සහ වසන්ත යන ඍතු ආශ්‍රිතව සොබාදහමේ සිදුවන වෙනස්කම් කවියා විචිත්‍රවත් ලෙස නිරූපණය කරයි.
මල් පිපීම, වලාකුළු ගමන් කිරීම, වර්ෂාව ඇදහැලීම, ගංගා පිරී යාම, පක්ෂීන්ගේ හැසිරීම සහ මිනිසුන්ගේ ප්‍රේමමය අත්දැකීම් වැනි දෑ මෙම කාව්‍යයේ විශේෂ ස්ථානයක් ගනී.
මෙහි සොබාදහම ස්වාධීන දර්ශනයක් පමණක් නොවේ. එය මිනිසාගේ හැඟීම්වලට ප්‍රතිචාර දක්වන, ප්‍රේමය හා විරහව තීව්‍ර කරන සජීවී පරිසරයක් ලෙස නිරූපණය වේ.
කෘතියේ කර්තෘත්වය පිළිබඳව ඇතැම් විද්වතුන් අතර සැක පවතින නමුත්, එය සාම්ප්‍රදායිකව කාලිදාසයන්ට ආරෝපණය කරන ප්‍රකට කාව්‍යයකි.
කාලිදාසයන්ගේ කාව්‍යමය ශෛලිය හා සෞන්දර්යාත්මක ලක්ෂණ
කාලිදාසයන්ගේ සාහිත්‍යමය ශ්‍රේෂ්ඨත්වය තේරුම් ගැනීමට ඔහුගේ කෘතිවල අන්තර්ගතය පමණක් නොව, ඒවා නිර්මාණය කර ඇති කලාත්මක ආකාරය ද විමසා බැලිය යුතුය.
උපමා භාවිතයේ අසමසම දක්ෂතාව
කාලිදාසයන්ගේ නම සමඟ නිරන්තරයෙන් සම්බන්ධ වන ලක්ෂණයක් වන්නේ ඔහුගේ උපමා භාවිතයේ විශිෂ්ටත්වයයි.
ඔහු ස්වභාවික වස්තූන්, මිනිස් හැඟීම් සහ ජීවිත අත්දැකීම් අතර අර්ථවත් සම්බන්ධතා ගොඩනඟයි. එමඟින් සංකීර්ණ හැඟීම් සරල නමුත් ගැඹුරු රූපක මඟින් පාඨකයාට අවබෝධ කරගැනීමට ඉඩ සලසයි.
සංස්කෘත සාහිත්‍ය විචාරයේදී ඔහුගේ උපමා විශේෂයෙන් අගය කරනු ලබන්නේ ඒවායේ සුන්දරත්වය පමණක් නොව, අදාළ අවස්ථාවට ඇති යෝග්‍යතාව නිසා ද වේ.
සොබාදහම හා මානව හැඟීම් අතර සම්බන්ධය
කාලිදාසයන් සොබාදහමේ අසිරිය විස්තර කිරීමේදී පරිසරය සහ මිනිස් මනස එකිනෙකින් වෙන් නොකරයි.
වලාකුළක් විරහයෙන් පෙළෙන පෙම්වතකුගේ පණිවිඩකරුවකු බවට පත්වීම, වසන්ත ඍතුව ප්‍රේමය අවදි කරන පසුබිමක් වීම සහ වනාන්තරය නිර්මල ආදරයේ වාසස්ථානයක් ලෙස පෙනී සිටීම ඒ සඳහා උදාහරණ වේ.
මෙම කලාත්මක ක්‍රමය තුළින් සොබාදහම මානව ජීවිතයේ බාහිර පසුබිමක් පමණක් නොව, අභ්‍යන්තර හැඟීම් ප්‍රකාශ කරන මාධ්‍යයක් බවට පත්වේ.
ශෘංගාර රසය හා කරුණා රසය
ඉන්දියානු රස සිද්ධාන්තය අනුව ශෘංගාර රසය ප්‍රේමය, ආකර්ෂණය සහ ආදර සම්බන්ධතා සමඟ බැඳී පවතී. කරුණා රසය දුක, අහිමිවීම සහ ශෝකය සමඟ සම්බන්ධ වේ.
කාලිදාසයන්ගේ කෘතිවල මෙම රස දෙක විශේෂයෙන් කැපී පෙනේ. *අභිඥාන ශාකුන්තලය* තුළ ප්‍රේමය සහ වෙන්වීම අතර ඇති ගැටුමත්, *මේඝදූතය* තුළ විරහයේ වේදනාවත්, *රඝුවංශය* තුළ අජ රජුගේ ශෝකයත් ඒ සඳහා උදාහරණ වේ.
කවියා පාඨකයාට සිදුවීම් දැනුම් දීමෙන් පමණක් නතර නොවී, චරිතවල අභ්‍යන්තර හැඟීම් සමඟ සහභාගී වීමට අවස්ථාව සලසයි.
භාෂාවේ සරලත්වය හා අලංකාරය
කාලිදාසයන්ගේ කාව්‍ය භාෂාව විචිත්‍රවත් වුවද එය අතිශය කෘත්‍රිම බවට පත් නොවේ. වචන තෝරාගැනීම, රිද්මය, ශබ්දමය ගැළපීම සහ රූපක භාවිතය තුළින් ඔහු අර්ථවත් සුන්දරත්වයක් ගොඩනඟයි.
සංස්කෘත කාව්‍ය සම්ප්‍රදායේ අලංකාර ශාස්ත්‍රයට අනුව ඔහුගේ නිර්මාණ භාෂාමය කලාත්මකත්වය සහ අර්ථ ගැඹුර එකට සංකලනය කරන විශිෂ්ට නිදසුන් ලෙස සැලකිය හැකිය.
කාලිදාසයන්ගේ නිර්මාණවලින් පිළිබිඹු වන ඉන්දියානු සමාජය හා සංස්කෘතිය
කාලිදාසයන්ගේ කෘති සාහිත්‍යමය වටිනාකමෙන් පමණක් නොව, ඒවා තුළින් පැරණි ඉන්දියානු සමාජය පිළිබඳ යම් අවබෝධයක් ලබාගත හැකි බැවින් ද වැදගත් වේ.
ඔහුගේ නිර්මාණ තුළින් රාජ්‍ය පාලනය, රාජකීය සම්ප්‍රදායන්, ආගමික විශ්වාස, පවුල් සබඳතා, විවාහ චාරිත්‍ර, වනාන්තර ආශ්‍රම ජීවිතය, උත්සව, සංගීතය සහ නර්තනය පිළිබඳ නිරූපණ හමුවේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම කෘති සාහිත්‍යමය නිර්මාණ වන බැවින් ඒවායේ දැක්වෙන සමාජය එදා පැවති සමස්ත ඉන්දියානු සමාජයේ නිවැරදි හා සම්පූර්ණ ඡායාරූපයක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය. ඒවා කවියාගේ පරිකල්පනය, කලාත්මක අරමුණු සහ ඔහු ජීවත් වූ සමාජයේ සංස්කෘතික අදහස් සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.
එබැවින් ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය අධ්‍යයනය කිරීමේදී කාලිදාසයන්ගේ කෘති සාහිත්‍යමය සාක්ෂි ලෙස ප්‍රයෝජනවත් වුවද, වෙනත් ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර සමඟ සසඳා බැලීම ද වැදගත් වේ.
ලෝක සාහිත්‍යය අභිවෘද්ධියට කාලිදාසයන්ගෙන් සිදු වූ දායකත්වය
කාලිදාසයන්ගේ නිර්මාණ ඉන්දියාවේ දේශසීමා ඉක්මවා ලෝක සාහිත්‍යයට ද බලපෑම් කළේය.
විශේෂයෙන් *අභිඥාන ශාකුන්තලය* යුරෝපීය භාෂාවලට පරිවර්තනය වීමත් සමඟ දහඅටවන සහ දහනවවන සියවස්වල යුරෝපීය විද්වතුන් අතර ඉන්දියානු සාහිත්‍යය පිළිබඳ උනන්දුව වැඩි විය.
ජර්මානු කවියකු වූ යොහාන් වොල්ෆ්ගැන්ග් ෆොන් ගොතේ ඇතුළු යුරෝපීය සාහිත්‍යවේදීන් ශකුන්තලාවේ කලාත්මක ගුණාංග අගය කළහ. එමඟින් සංස්කෘත සාහිත්‍යය යුරෝපීය බුද්ධිමය සංවාදයට පිවිසීමට වැදගත් මාර්ගයක් විවෘත විය.
කාලිදාසයන්ගේ විශේෂත්වය වන්නේ ඔහුගේ කෘති විදේශීය පාඨකයන්ට හඳුන්වා දීම පමණක් නොවේ. ආදරය, විරහව, මතකය, සදාචාරය සහ ස්වභාවධර්මය කෙරෙහි ඇති බැඳීම වැනි මානව අත්දැකීම් භාෂාමය හා සංස්කෘතික සීමාවන් ඉක්මවා යා හැකි බව ඔහුගේ නිර්මාණ පෙන්වා දෙයි.
ඔහුගේ කෘති පසු පරම්පරාවල කවීන්, නාට්‍යකරුවන්, පරිවර්තකයන් සහ සාහිත්‍ය විචාරකයන්ට අධ්‍යයන මූලාශ්‍ර බවට පත්විය.
කාලිදාසයන් බොහෝ විට “ඉන්දියාවේ ෂේක්ස්පියර්” ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. එය ඔහුගේ නාට්‍යමය හා කාව්‍යමය ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අවධාරණය කරන ජනප්‍රිය උපමාවකි. එහෙත් කාලිදාසයන්ගේ සාහිත්‍යය ඔහුටම අනන්‍ය වූ ඉන්දියානු දාර්ශනික, සංස්කෘතික සහ සෞන්දර්යාත්මක පසුබිමක් තුළ අධ්‍යයනය කිරීම වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් වේ.
ශ්‍රී ලංකාව හා කාලිදාසයන් පිළිබඳ සම්ප්‍රදාය
කාලිදාසයන් සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර සම්බන්ධයක් පිළිබඳ ජනප්‍රවාද ද පවතී. ඇතැම් සාම්ප්‍රදායික කතා අනුව ඔහු ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි බවත්, කුමාරදාස රජුගේ රාජ්‍ය සමය හා ඔහුගේ නම සම්බන්ධ වන කතා පුවත් පවතින බවත් සඳහන් වේ.
කුමාරදාස රජු සහ කාලිදාසයන් අතර මිත්‍රත්වයක් පැවති බවට ද ජනප්‍රවාද තිබේ. එහෙත් එම සම්බන්ධතාව පිළිබඳ සියලු විස්තර තහවුරු කළ ඓතිහාසික කරුණු ලෙස පිළිගැනීමට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැත.
මෙම සම්ප්‍රදාය ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව අතර පැවති පැරණි සංස්කෘතික සම්බන්ධතා අධ්‍යයනය කිරීමේදී උනන්දුවක් ඇති කරන මාතෘකාවකි. එහෙත් කාලිදාසයන්ගේ ජීවිතය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රීය ලිපියකදී ජනප්‍රවාද සහ තහවුරු කළ ඉතිහාසය පැහැදිලිව වෙන්කර දැක්වීම අවශ්‍ය වේ.
කාලිදාසයන්ගේ සාහිත්‍ය උරුමයේ වර්තමාන වැදගත්කම
කාලිදාසයන්ගේ නිර්මාණ අදටත් අධ්‍යයනය කරනු ලබන්නේ ඒවා පැරණි ඉන්දියානු සමාජයේ සාහිත්‍ය රුචිය පෙන්වන කෘති පමණක් නොවන බැවිනි.
ඒවා මානව සබඳතා, පරිසරය, සදාචාරය, ප්‍රේමය, විරහව සහ ජීවිතයේ වෙනස්වන ස්වභාවය පිළිබඳ ගැඹුරු සාහිත්‍යමය විමසුම් වේ.
වර්තමාන ලෝකයේ පරිසර විනාශය, මානව සබඳතාවල දුරස්ථභාවය සහ මානසික පීඩනය පිළිබඳ සංවාද පවතින පසුබිමක, සොබාදහම හා මානව හැඟීම් අතර අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධය අවධාරණය කරන කාලිදාසයන්ගේ කාව්‍ය විශේෂ වැදගත්කමක් ලබා ගනී.
ඔහුගේ නිර්මාණ කියවීමෙන් පාඨකයාට භාෂාවේ සුන්දරත්වය රසවිඳීමට පමණක් නොව, ජීවිතය පිළිබඳ සංවේදී හා විචාරශීලී දෘෂ්ටියක් වර්ධනය කරගැනීමට ද අවස්ථාව ලැබේ.
කාලිදාස මහා කවියා යනු සංස්කෘත සාහිත්‍යයේ පමණක් නොව, සමස්ත ලෝක සාහිත්‍යයේ ද අමරණීය නාමයකි. ඔහුගේ කාව්‍ය හා නාට්‍ය තුළින් භාෂාමය සුන්දරත්වය, පරිකල්පන ශක්තිය, මානව හැඟීම් පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධය සහ සොබාදහමේ සෞන්දර්යය එකට සංකලනය වේ.
අභිඥාන ශාකුන්තලය තුළින් ආදරය සහ මතකය පිළිබඳ ගැඹුරු අත්දැකීමක් ද, මේඝදූතය තුළින් විරහයේ සෞන්දර්යාත්මක නිරූපණයක් ද, රඝුවංශය තුළින් රාජකීය වගකීම් සහ මානව ශෝකය පිළිබඳ විමසුමක් ද, කුමාරසම්භවය තුළින් ආගමික පුරාවෘත්ත හා කාව්‍යමය පරිකල්පනයේ සංකලනයක් ද හඳුනාගත හැකිය.
කාලිදාසයන්ගේ කෘතිවල අගය තීරණය වන්නේ ඒවා නිර්මාණය වූ ඓතිහාසික යුගය තුළ පමණක් නොවේ. කාලය, භාෂාව සහ සංස්කෘතිය ඉක්මවා මානව හදවතට ආමන්ත්‍රණය කිරීමට ඒවාට ඇති හැකියාව තුළය.
එබැවින් කාලිදාසයන් හුදෙක් අතීතයට පමණක් සීමාවූ මහා කවියකු නොවේ. ඔහු මානව සංවේදීතාව, සොබාදහමේ සෞන්දර්යය සහ සාහිත්‍යයේ සදාකාලික බලය පිළිබඳ ලෝකයට සනාතනික පණිවිඩයක් ලබා දුන් අමරණීය නිර්මාණකරුවෙකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ කුමාරදාස රජු සහ මහා කවි කාලිදාසයන් අතර පැවති මිතුදම පිළිබඳ පැවති ජනප්‍රවාදගත පුවත අප කුතුහලය දනවන සුළුය. කුමාරදාස රජු මුගලන් රජුගේ පුත්‍රයා වන අතර, කුමාරධාතුසේන ලෙසද හැඳින්වේ. ක්‍රි.ව. ක්‍රි.ව. 508 – 516 කාලය තුළ අනුරාධපුර රාජ්‍යය පාලනය කළ බව සැලකේ.මොහුගේ පුළුල් සාහිත්‍ය දැනුම,ඔහු විසින් සංස්කෘත භාෂාවෙන් විරචිත ජානකීහරණය මහා කාව්‍යයයෙන් මැනවින් තහවුරුවේ.
Image Source:Sinhalaebooks
ජානකීහරණය
මෙම කෘතියේ විෂය වන්නේ , රාවණා රජු විසින් සීතා දේවී (ජානකී) අපහරණය කිරීම සහ රාම-රාවණා යුද්ධයයි. මිතුදම: කුමාරදාස රජු සහ කාලිදාසයන් අතර කවිකම නිසාම ඇති වූ ආත්මීය මිත්‍රත්වයක් පැවතුණි. රජු විසින් රචිත ‘ජානකීහරණය’ කාව්‍යය කියවීමෙන් පසු කාලිදාසයන් අනුරාධපුරයට පැමිණි බව පැවසේ.
ජනප්‍රවාදයට අනුව, කාලිදාසයන් ලක්දිව සංචාරය කරන අතරතුර වෙසඟනකගේ නිවසකදී ඝාතනයට ලක් විය. කාලිදාසයන්ගේ මළ සිරුර දුටු කුමාරදාස රජු දැඩි ශෝකයට පත්ව, ඔහුගේ චිතකයට පැන දිවි නසා ගත් බව ඉතිහාස කතාවල සහ ජනප්‍රවාදවල සඳහන් වේ.
Image Source:Wikipedia
දැදුරු ඔයට යාබදව පිහිටි බදලගොඩ නුවර කුමාරදාස හෙවත් කුමාර ධාතුසේන රජු (ක්‍රිව 513-522) තාවකාලික වාසස්ථානයක් ලෙස තෝරාගෙන බළකොටුවක් තනගෙන වාසය කළේය. ඔහු සිය ප්‍රාණසම මිත්‍රයා වූ මහා කවි කාලිදාසගේ සොහොනට පැන සියදිවි නසාගත්තෙත් මෙම නගරයේ දී බව ජනප්‍රවාදවල පැවසෙනවා.
මෙම රජුගේ අභාවය පිළිබඳව පැරණි පොත පතේ නොයෙක් අයුරින් සඳහන් වී ඇතත්, දැනට පිළිගත හැකි මුඛ පරම්පරාගත කථාවක් අනුව එය එකම නගර ශෝභිනියකට පෙම් කිරීම හේතුවෙන් සිදු වූවක්. “පැරකුම්බා සිරිත” හි දැක්වෙන පහත දැක්වෙන කවියෙන් ඒ සඳහා කිසියම් ඉඟියක් සැපයේ .
වෙහෙර දසටක් පුරා කරවා දස අටක් මහ වැව් බැඳී
වසර එකදා බිසෙව්අබිසෙස් මහනුවම් තෙමඟුල් යෙදී
ඇජර කිවියර පිනින් ජනකීහරණ ඈ මහ කව් බැඳි
කුමරදස් රද කාලිදස් නම් කිවිඳුහට සියදිවි පිදී
පහත දැක්වෙන වීඩියෝවෙන් ,එම සිදුවීමේ ප්‍රති නිර්මාණයක් ඔබට සජීවී ලෙසින් දැක බලා ගැනීමට අවකාශය සැලසේ.>
කාලිදාසයන්ගේ සාහිත්‍ය උරුමය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට රැගෙන යාම යනු පැරණි කෘති ආරක්ෂා කිරීම පමණක් නොව, ඒවා තුළ අන්තර්ගත මානව වටිනාකම් අනාගතයට දායාද කිරීමක් ද වේ.
At eLanka, we respect the rights of creators. If we have used an image you own and you’d like it removed, please email us at info@elanka.com.au and we’ll handle it promptly.
Thanks.
eLanka team
eLanka Disclaimer
Content published on eLanka may be created by the eLanka team, submitted by contributors or third parties, reproduced or adapted from other sources with appropriate source acknowledgement, or provided as promotional/advertising material by our clients. While eLanka takes reasonable care in preparing and publishing content, we do not warrant its completeness or accuracy. Views expressed are those of the respective authors or contributors and do not necessarily represent the views of eLanka. Third-party contributors, content providers and advertisers are responsible for the accuracy of material they supply and for ensuring they hold the necessary rights and permissions for its publication. Advertising and promotional content should not be regarded as an endorsement by eLanka of any product, service or claim.
