නාගාර්ජුනකොණ්ඩයේ සිංහල භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩ සිටි විහාරයක්-by Gamini Kariyawasam
ඉන්දියාවේ ආන්ද්රා ප්රදේශ් හි පිහිටා ඇති නාගර්ජුනකොණ්ඩය දකුණු ආසියාවේ වඩාත්ම වැදගත් බෞද්ධ පුරාවිද්යාත්මක ස්ථානවලින් එකකි.
මෙම ප්රදේශ්හි ජලාශයක් මධ්යයේ දූපතක පිහිටි, සිංහල භික්ෂූන් වහන්සේලා විසූ පුරාණ සිංහල විහාරයක් පිළිබඳව වාර්තා වෙයි. අතීතයේ අතීතයේ නාගර්ජුනකොණ්ඩය සමෘද්ධිමත් ආගමික හා සංස්කෘතික මධ්යස්ථානයක් විය. එහි වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සොයාගැනීම් අතර,පුරාණයේ ශ්රී ලංකාවේ භික්ෂූන් වැඩ විසූ බෞද්ධ ආරාමයක් වන සිම්හල විහාරය වැදගත් වෙයි.අභිලේඛන සහ පුරාවිද්යාත්මක සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ මෙම විහාරයෙහි ඉතිහාසය ක්රි.ව. 3 වන සියවස දක්වා දිවෙන බවත්, එය ශ්රී ලංකාව සහ ඉන්දියාවේ නැගෙනහිර ඩෙකෑන් කලාපය අතර මුල් හා තිරසාර ආගමික හා සංස්කෘතික සබඳතා පිළිබිඹු කරන බවත්ය. මෙම ලිපිය මගින් නාගර්ජුනකොණ්ඩයේ සිංහල විහාරයේ ඓතිහාසික පසුබිම, පුරාවිද්යාත්මක සොයාගැනීම් සහ එහි අන්තර්ජාතික වැදගත්කම නිරීක්ෂන්යෙහි ලා යොමුවේ.
දකුණු ආසියාව පුරා බුදුදහමේ ව්යාප්තිය දේශපාලනික හෝ භූගෝලීය සීමාවන්ට සීමා නොවීය. මුල් සියවස්වල සිට, බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා, විද්වතුන් සහ වන්දනාකරුවන් ශ්රී ලංකාව සහ ඉන්දියානු උප මහද්වීපය අතර පුළුල් ලෙස සංචාරය කළහ. නාගර්ජුනකොණ්ඩය මෙම අන්තර්ක්රියා සඳහා ප්රබල සාක්ෂියක් ලෙස පවතී. 20 වන සියවසේ මැද භාගයේ නාගර්ජුන සාගර වේල්ල ඉදිකිරීම හේතුවෙන් දැන් අර්ධ වශයෙන් ජලයෙන් යටවී ඇතත්, විදේශීය පැවිදි ප්රජාවන්ට – විශේෂයෙන් සිංහල බෞද්ධයන්ට – කැප වූ ආරාම ඇතුළු විශ්වීය බෞද්ධ පරිසරයක සාක්ෂි මෙම ස්ථානය ආශ්රයෙන් දුට හැකිය.
නාගාර්ජුනකොණ්ඩ: ඓතිහාසික පසුබිම
නාගාර්ජුනකොණ්ඩය ප්රධාන වශයෙන් සමෘද්ධිමත් වූයේ ඉක්ෂවාකු රාජවංශය (ක්රි.ව. 3-4 සියවස් පමණ) සමයේ වන අතර, ඔවුන් බ්රාහ්මණ සම්ප්රදායන් සමඟ බුද්ධාගමට අනුග්රහය දැක්වූහ. ශිලාලේඛනවල ශ්රීපර්වත ලෙස හැඳින්වෙන මෙම ස්ථානය ප්රධාන මහායාන සහ ථේරවාද බෞද්ධ මධ්යස්ථානයක් බවට වර්ධනය විය.ඒ ආසන්නයේ පිහිටි ක්රිෂ්ණා නදිය, ක්රිෂ්ණා ගඟ දිගේ එහි උපායමාර්ගික පිහිටීම වෙළඳාම, වන්දනා ගමන් සහ බුද්ධිමය හුවමාරුව සඳහා පහසුකම් සැලසීය.
ක්රිෂ්ණා නදිය
1960 ගණන්වල නාගර්ජුන සාගර් ජලාශය ඉදිකිරීමත් සමඟ, බොහෝ ස්මාරක උස් බිම්වලට ගෙන යන ලද අතර, එමඟින් නාගර්ජුනකොණ්ඩය දූපතක් බවට පත් විය. මෙම නූතන පරිවර්තනය නොදැනුවත්වම එහි පැරණි උරුමය ආරක්ෂා කර ඉස්මතු කළේය.
සිම්හල විහාරය පිළිබදව අභිලේඛන සාක්ෂි;
නාගාර්ජුනකොණ්ඩයේ සොයාගැනීම්වලින් වඩාත්ම වැදගත් එකක් වන්නේ සිම්හල විහාරයක් (සිංහල ආරාමයක්) ගැන පැහැදිලිව සඳහන් කරන සෙල්ලිපියකි. ප්රාකෘත සහ බ්රාහ්මී අක්ෂරවලින් ලියා ඇති මෙම සෙල්ලිපිය, සිම්හල-දීප (ශ්රී ලංකාව) සිට භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා ආරාමයක් පිහිටුවීම වාර්තා කරයි.
ආන්ද්ර ප්රදේශ්හි ශ්රී ලාංකික බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ පැවැත්ම,
විදේශීය ආරාම ප්රජාවන්ට රාජකීය අනුග්රහය ලබා දීම, සහ
ශ්රී ලාංකික සහ ඉන්දියානු බුද්ධාගම අතර ආයතනික සබඳතා මෙම සෙල්ලිපියෙන් සනාථ වෙයි.
පුරාවිද්යාත්මක නටබුන්වලින් පෙනී යන්නේ සිංහල විහාරය එම යුගයේ සම්මත බෞද්ධ ආරාම ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය අනුගමනය කළ බවයි. භික්ෂූන් වහන්සේලා සඳහා නේවාසික කුටි,මධ්යම ස්ථූපය සහ බුද්ධ ප්රතිමාවහන්සේ ඊට ඇතුළත් ප්රධාන අංගයන් විය.
“සිංහල” ගෘහ නිර්මාණ අංග කිසිවක් නොනැසී පැවතුනද, විහාරයේ අනන්යතාවය ශෛලීය ලක්ෂණ වලට වඩා සෙල්ලිපි හරහා ස්ථිරව තහවුරු වේ. පුරාණ ආගමික ඉතිහාසය ප්රතිනිර්මාණය කිරීමේදී අභිලේඛනයේ වැදගත්කම මෙයින් අවධාරණය කෙරේ.
ශ්රී ලංකා – ආන්ද්ර බෞද්ධ සබඳතා
නාගාර්ජුනකොණ්ඩයේ සිම්හල විහාරය, මහාවංශය වැනි සාහිත්ය මූලාශ්රවලට අනුපූරකව, මුල් කාලීන ශ්රී ලංකා-ආන්ද්ර ප්රදේශ බෞද්ධ සබඳතා පිළිබඳ ස්ථිර සාක්ෂි සපයයි. මෙම අන්තර්ක්රියා මගින් ගම්ය වන්නේ ,භික්ෂූන් වහන්සේලා සහ ගුරුවරුන් හුවමාරු කර ගැනීම,
බෞද්ධ ග්රන්ථ සහ මූලධර්ම සම්ප්රේෂණය කිරීම,
පුළුල් ඉන්දියානු සාගර වෙළඳ ජාලයන්හි සමගි සම්පන්න සහභාගීත්වය ආදී සාධකයන්ය.
විහාරය, පර්යන්ත ස්ථානයකට වඩා ජාත්යන්තර බෞද්ධ ලෝකය තුළ ශ්රී ලංකාවේ ක්රියාකාරී භූමිකාව පිළිබිඹු කරයි.
සංස්කෘතික
…
